I———I

Basın Konseyi, Türkiye Sakatlar Konfederasyonu Genel Sekreteri Rıfat Emekçi’nin ATV Televizyonu’nda yayınlanan “Hayat Devam Ediyor” isimli televizyon dizisi hakkındaki şikâyetle ilgili olarak aşağıdaki kararı vermiştir.

 

KARAR

 

ŞİKÂYETÇİ                         : Rıfat Emekçi

Türkiye Sakatlar Konfederasyonu

Genel Sekreteri

 

ŞİKÂYET EDİLENLER   : ATV Televizyonu

 

ŞİKÂYET KONUSU           : Türkiye Sakatlar Konfederasyonu Genel Sekreteri Rıfat Emekçi, Basın Konseyi’ne yapmış olduğu 22.11.2011 tarihli yazılı başvuruda, ATV Televizyonu’nda yayınlanmakta olan “Hayat Devam Ediyor” isimli dizi filmin 18.11.2011 günü akşamında yayınlanan ilk bölümünün bir sahnesinde, fiziksel engelli bir karaktere karşı aşağılayıcı sözler kullanıldığını ve bu durumun Basın Meslek İlkeleri’ni ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

Şikâyete konu dizinin 1. Bölümü, 18.11.2011 tarihinde yayınlanmış olup, bu bölümün 112. Dakikasında, töre cinayeti işlemesi istenilen fiziksel engelli bir gence hitaben söylenen “Eğer sakatım diyorsan onu bilemem. Şimdiye kadar yarımdın. Şimdi tam erkek olmak istiyorsan bu pisliği temizlersin. Diyeceğim bu kadar” şeklindeki sözler sarf edilmiştir. Şikâyetçi Türkiye Sakatlar Konfederasyonu Genel Sekreteri Rıfat Emekçi ise dizide geçen bu sözler ile özürlülerin aşağılandığını ve özürlülere karşı ayrımcılık uygulandığını ileri sürmektedir.

Şikâyetçi ayrıca, özürlülere karşı yapılan ayrımcılık suçları ceza yasamızda suç teşkil etmekte ve bu suçu işleyenlerin cezalandırıldığını ve ATV’de yayınlanan bu dizi ile ilgili Basın Konseyi tarafından alınacak olan kararın, bundan sonraki bu tür uygulamalara önleyici olarak örnek teşkil edeceğini belirterek, gereğinin yapılmasını talep etmiştir.

 

ŞİKÂYET EDİLENİN YANITI    : ATV Televizyonu adına Yasin Yavuz’a şikâyetle ilgili bilgi veren Genel Sekreterlik mektubu 2 Aralık 2011 tarihinde, kargo ile gönderilmiş, kargo şirketi tarafından mektubun teslim alındığı bilgisi Adem Özer olarak bildirilmişse de Yavuz’dan herhangi bir yanıt gelmemiştir.

 

DEĞERLENDİRME VE SONUÇ: Basın Konseyi Yüksek Kurulu 4 Ocak 2012 tarihli toplantısında dosyayı ele alarak aşağıdaki değerlendirmeyi yapmıştır.

Şikâyetin konusunu ATV Televizyonu’nda yayınlanan “Hayat Devam Ediyor” isimli dizide yaşanan bir sahne oluşturmaktadır. Bu sahnede, töre cinayeti işlemesi için ailesinden bir kadın tarafından fiziksel engelli bir gence baskı yapılmakta ve bu çerçevede bu gence yönelik olarak “Eğer sakatım diyorsan onu bilemem. Şimdiye kadar yarımdın. Şimdi tam erkek olmak istiyorsan bu pisliği temizlersin. Diyeceğim bu kadar” şeklindeki sözler sarf edilmektedir.

Şikâyet konusu olayı, Basın Meslek İlkeleri yönünden ele aldığımızda, ilk olarak belirtmek gerekir ki, anayasal düzeyde güvence altına alınmış olan “sanat özgürlüğü”, geniş anlamda ifade özgürlüğünün ayrılmaz bir parçasıdır. Bu kapsamda, sanatçının kendi kişisel, özgün üslubuyla ürettiği sanat yapıtı, onun kendisini ifade edebilmesinin temel aracıdır ve bu şekilde ortaya çıkan ifade tarzı, mutlak olarak hukuki himaye altındadır. Bununla birlikte, sanatsal üretimlere tanınan bu özgürlük de, diğer hiçbir özgürlük gibi sınırsız değildir ve bu özgürlüğün sınırlarından birini de, bireylerin kişilik hakları oluşturmaktadır. Diğer bir ifadeyle, bir sanat eseri, ancak diğer bireylerin ve/veya birey topluluklarının kişilik haklarına saygı gösterdiği sürece hukuk düzeni tarafından himaye edilir.

Somut olayda inceleme konumuzu oluşturan “Hayat Devam Ediyor” isimli televizyon dizisi de bu anlamda bir sanat yapıtıdır ve sanat özgürlüğünün himayesinden yararlanır. Ancak bu sanat yapıtının içeriğinde, özellikle “özürlüler” gibi toplumun hassas bir kesimi tema olarak işleniyorsa, bu takdirde özürlüleri tema olarak işleyen bölümlerde daha fazla bir özen gösterilmesi ve toplumun bu hassas kesimini incitmeyecek bir duyarlılıkla konunun ele alınması beklenir.

Ancak, söz konusu televizyon dizisinde bir özürlüye hitaben yöneltilmiş olan yukarıda belirtilen sözlerin, böylesi bir duyarlılığı yansıtmadığı ve aksine özürlülere yönelik olarak tamamen duyarlılıktan yoksun bir aşağılamayı da bünyesinde barındırdığını da belirtmek gerekir. Bu şekildeki bir üslup, aslında herhangi bir kötü niyet taşımadığı iddia edilse bile, özürlüleri inciten ve özürlülere karşı bir ayrımcılık uygulanması anlamını taşıyan bir durumdur. Bu nedenle,  başvuruyla ilgili Genel Sekreterlik görüşü, ATV Televizyonu’nda yayınlanmakta olan “Hayat Devam Ediyor” isimli dizi filmin 18.11.2011 günü akşamında yayınlanan ilk bölümünün 73. Dakikasında geçen bir sahnede, fiziksel engelli bir gence yönelik olarak kullanılan ifadelerin, Basın Meslek İlkeleri’nin birinci maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle, ATV Televizyonu’nun “uyarılması” yönündedir.

Bununla birlikte, Basın Konseyi Yüksek Kurulu, şikâyet konusu televizyon dizisinde, böyle bir sahneye yer verilmesinin esas amacının özürlü yurttaşları incitmek veya onlara karşı bir ayırım uygulamak değil; tam aksine özürlülerin sorunlarına toplumun dikkatini çekmek olduğu sonucuna ulaşmıştır. Basın Konseyi yüksek kurulu, şikâyet konusu dizideki bu repliğin, özürlülere yönelik bir negatif bakışı eleştirel bir şekilde vurgulayarak, toplumsal bilinci harekete geçirme amacını taşıdığı ve bu nedenle, söz konusu repliğin amacı göz önüne alınarak, ATV televizyonu hakkındaki şikâyetin yersiz olduğu sonucuna ulaşmıştır.

Tüm bu sebeplerle, Türkiye Sakatlar Konfederasyonu adına Genel Sekreter Rıfat Emekçi tarafından, ATV Televizyonu’nda yayınlanmakta olan “Hayat Devam Ediyor” isimli dizi filmin 18.11.2011 günü akşamında yayınlanan ilk bölümü hakkındaki şikâyet başvurusunda, oyçokluğuyla “şikâyetin yersizliğine” karar verilmiştir.

 

(Karar No: 2011/50)

———————-

Not: Basın Konseyi Sözleşmesi ve Çalışma Kuralları gereğince, hakkında şikâyette bulunulan medya grubu veya gazeteciyle ilişkisi olan Yüksek Kurul üyeleri, görüşmelerde oy kullanamazlar.

�lr�8-�tmayı amaçladığı haller bunun dışındadır” şeklindeki on birinci,

 

 

“Gazeteci görevini, taşıdığı sıfatın saygınlığına gölge düşürebilecek yöntem ve tutumlarla yapmaktan sakınır” şeklindeki on ikinci ve

“Basın organları, yanlış yayınlardan kaynaklanan cevap ve tekzip hakkına saygı duyarlar” şeklindeki on altıncı

Maddelerini ihlal edildiğini ileri sürerek, köşe yazarı Murat güreş hakkında “kınama” kararı verilmesi talebinde bulunmuştur.

 

ŞİKÂYET EDİLENİN YANITI: Hakimiyet Gazetesi Köşe Yazarı Murat Güreş’e şikâyetle ilgili bilgi veren Genel Sekreterlik mektubu 22 Haziran 2011 tarihinde, 0342 323 63 81 No’lu faksa gönderilmiş, mektubun teslim alındığı bilgisi Zahide Yalçın olarak bildirilmiştir. Daha sonra, Basın Konseyi’ni arayarak, kendisi hakkındaki şikayetle ilgili ayrıntılı yanıtlarını sunmak için süre isteyen Murat Güreş, önce e-posta yoluyla yanıtlarını gönderdiğini ileri sürmüş ancak bu yanıtların elimize ulaşmaması üzerine yanıtlarını kargoyla göndermesi yönündeki talebimizi kabul etmiş olmasına ve yerine getirilmiş olduğunu ileri sürmesine karşın, bu yanıtlar bir türlü Genel sekreterliğimize ulaşmamıştır. Bu nedenle,  Yüksek Kurul Toplantısının aciliyeti de göz önüne alınarak, söz konusu yanıtların daha fazla beklenmeden, Genel Sekreterlik görüşü oluşturulmuştur.

 

DEĞERLENDİRME VE SONUÇ: Basın Konseyi Yüksek Kurulu 3 Ağustos 2011 tarihli toplantısında dosyayı ele alarak aşağıdaki değerlendirmeyi yapmıştır.

 

Şikâyet konusu köşe yazıları bir bütün olarak ele alındığında, Gaziantep Hakimiyet Gazetesi köşe yazarı Murat Güreş’in – değerlendirmeye alınan – tüm köşe yazılarında, şikayetçi Taha Orhan’ın gerek kişiliğini gerekse usulsüz girişimlerde bulunduğunu ileri sürdüğü mesleki faaliyetlerini konu aldığı görülmektedir. Bu niteliği ile mevcut köşe yazıları, Murat Güreş ile Taha Orhan arasında geçmişe dayanan ve kaynağı bilinmeyen kişisel bir husumetin var olduğu izlenimini yaratmakta ve bu husumetin Murat Güreş tarafından köşe yazıları üzerinde yürütüldüğü şeklinde bir algının oluşması sonucunu ortaya çıkarmaktadır.

 

Bu algıdan bağımsız olarak, Murat Güreş tarafından Gaziantep Hâkimiyet Gazetesi’nde yayınlanan bu köşe yazılarını, haber verme hakkı açısından değerlendirdiğimizde ise, haber verme hakkının sınırlarının tespit edilmesine ilişkin olarak benimsenen ve Basın Konseyi Yüksek Kurulu kararlarında sürekli yinelenen (kamu yararı ve kamusal ilgi – gerçeklik – güncellik – konu ile ifade arasındaki düşünsel bağlılık şeklindeki) evrensel ölçütlerinin, şikâyete konu somut köşe yazılarında hiçbir şekilde sağlanmamış olduğu tespit edilebilir.

Gerçekten, Murat Güreş’in şikâyete konu köşe yazıları irdelendiğinde, bu yazılarda, kamuoyunun bilgilenme hakkının yerine getirilmesini sağlamaya yönelik bir haber verme maksadından ziyade, bizzat muhatap aldığı ve hitapta bulunduğu şikayetçi Taha Orhan’ın gerek kişiliğine herekse mesleki girişimlerine yönelik alaylı bir üslup kullanarak, muhatabını aşağılama maksadı çerçevesinde hareket ettiği görülmektedir. Benzer şekilde, Taha Orhan’ın mesleki faaliyetlerine yönelik iddialar, hiçbir şekilde bir bilgi ve belgeye dayanılarak hazırlanmamış ve iddialar yöneltilen kişiye bu iddialara karşı diyecekleri sorulmamış, kendisini ifade etme imkânı tanınmamıştır.

Tüm bu verilerin ışığında, Gaziantep Hakimiyet Gazetesi köşe yazarı Murat Güreş tarafından kaleme alınan köşe yazılarının, Basın Meslek İlkeleri’nin,

“Kişileri ve kuruluşları, eleştiri sınırlarının ötesinde küçük düşüren, aşağılayan veya iftira niteliği taşıyan ifadelere yer verilemez” şeklindeki dördüncü,

“Soruşturulması gazetecilik olanakları içinde bulunan haberler, soruşturulmaksızın veya doğruluğuna emin olmaksızın yayınlanamaz” şeklindeki altıncı,

“Yasaların suç saydığı eylemler, gerçek olduğuna inandırıcı makul nedenler bulunmadıkça kimseye atfedilemez.” şeklindeki onuncu,

“Gazeteci görevini, taşıdığı sıfatın saygınlığına gölge düşürebilecek yöntem ve tutumlarla yapmaktan sakınır” şeklindeki on ikinci maddelerini ihlal ettiği sonucuna ulaşılmıştır.

 

Yukarıda arz ve izah olunan gerekçeler karşısında, Basın Meslek İlkeleri’nin dördüncü, altıncı, onuncu ve on ikinci maddelerini ihlal eden Gaziantep Hakimiyet Gazetesi yazarı Murat Güreş’in “kınanmasına” oybirliğiyle karar verilmiştir.

 

 

(Karar No: 2011/30)

———————-

Not: Basın Konseyi Sözleşmesi ve Çalışma Kuralları gereğince, hakkında şikâyette bulunulan medya grubu veya gazeteciyle ilişkisi olan Yüksek Kurul üyeleri, görüşmelerde oy kullanamazlar.

——————————-

Basın Konseyi, Atv Televizyonu’nda Yayınlanan “Hayat Devam Ediyor” İsimli Televizyon Dizisi Hakkında Şikâyetin Yersizliğine Karar Verdi.

Yazı dolaşımı


Feedback