I———I

 

Basın Konseyi, Sabah Gazetesi’nde, 9 Haziran 2012 tarihinde; “Son 3 Gün Şantajcıları”  başlığıyla ve Erhan Öztürk imzasıyla yayınlanan haberle ilgili olarak aşağıdaki kararı vermiştir.

 

KARAR

 

ŞİKÂYETÇİ                                          : Dicle Temizlik Sosyal Hizm. İnş. Tur.

Yem. San. Ve Tic. Ltd. Şti.

VEKİLİ                                  : Av. Özer İncegül

 

ŞİKÂYET EDİLEN                               : 1. Sabah Gazetesi

(Turkuvaz Gazete Dergi Basım A.Ş.)

2. Erhan Öztürk

(Sabah Gazetesi Muhabiri)

 

ŞİKÂYETİN KONUSU      : Dicle Temizlik Sosyal Hizm. İnş. Tur. Yem. San. Ve Tic. Ltd. Şti. vekili Av. Özer İncegül Basın Konseyi’ne yapmış olduğu 11.06.2012 tarihli yazılı şikâyet başvurusunda, Sabah Gazetesi’nin 09.06.2012 tarihli nüshasının anasayfasında manşetten verilen “Son 3 gün Şantajcıları” başlıklı haber ile gazetenin 23. Sayfasındaki haber devamında, müvekkili şirketin ismi belirtilerek gerçeğe aykırı bir iddiada bulunulduğunu ve Basın Meslek İlkeleri’nin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

 

Şikâyet konusu haber, 09.06.2012 tarihli Sabah Gazetesi’nin ana sayfasında Erhan Öztürk imzasıyla ve  “Son 3 gün Şantajcıları” manşetiyle yayınlanmış bir özel haberdir. Haberin genelinde ise tam olarak şu ifadelere yer verildiği görülmektedir:

 

“Yeni bir ihale mafyası türedi: Son üç günde ihaleye itiraz ediyor ve haraç karşılığı dilekçelerini geri çekiyorlar

Belediye, hastane ve üniversitelerin ihalelerine giren şirketler, son anda itiraz eden şantajcılardan yaka silkiyor. Şantajcıların ‘tarifesi’ 1 ile 50 milyon TL arasında değişiyor

Belediye, hastane ve üniversitelerin çöp, temizlik gibi ihalelerine giren çok sayıda firma, ihaleye son üç gün kala dilekçe verip itiraz eden, sonra da kendilerinden itirazı çekme karşılığında haraç alan şirketlerden dertli. İşadamlarının “Son gün vurguncuları” diye nitelendirdiği bu firmalar, ihale bedelleri 5 milyon TL’den başlayıp, 50 – 60 milyon TL’ye çıkan dosyalarda, itirazlarını geri çekmeleri karşılığında ihalenin büyüklüğüne göre 50 bin ila 1 milyon TL arasında para alıyorlar. Son gün fırsatçılarının çalışma yöntemleri şöyle:
İhalelerle ilgili sadece dosya alıp, ihaleye üç gün kala ilgili idareye, “dosyada eksiklik var” gerekçesi ile itirazda bulunuyor.
İhaleyi kazanan firma, itiraz dilekçesini veren firmayla görüşüyor.
Dilekçeciler “anlaşalım” diyerek, karşı taraftan para alıp, yaptıkları itirazı geri çekiyor.
Son gün fırsatçılarına ‘haraç vermem’ diyerek, anlaşmayan şirketlerin ihale dosyalarının son itiraz yeri ise Kamu İhale Kurumu (KİK).
Fırsatçılar, 20 günde tamamlanan ihale sürecinin son günü KİK’e itiraz ediyorlar.
KİK’e itirazdan sonra şirketi arayarak, ‘dilekçe verdik’ diyorlar. İtirazlarını geri çekme karşılığında ise 50 bin ile 1 milyon TL arasında para alıyorlar.
Bu yöntemi kullanan “uyanık” şirketleri tek tek tespit eden Ankaralı bir işadamı ‘vurgun çarkına” karşı suç duyurusunda bulunmaya hazırlanıyor.

GÖKÇEK ÖNLEM İSTEDİ
Konuya ilişkin SABAH’a açıklama yapan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek, şunları söyledi: “Mevzuattaki boşluklardan yararlanan ve bu işi bir rant haline dönüştüren şirketler var. İtiraz edilmeyen ihale yok. Kayıtları, isimleri birçok firma adeta avanta almak için ihaleye dahil oluyorlar. İhaleyi alanlara ‘Para ver yoksa ihaleyi uzatırım’ diyerek, aba altından sopa gösteriyor. İşadamı ne yapsın. Süreç uzamasın diye mecburen haracını veriyor. Bunun önlemini almak lazım. İtiraz eden firmalara bir yaptırım getirilmeli. İhale bedelinin yüzde 1’ini yatırma zorunluluğu getirilmeli.” Kamu İhale Kurumu’na itiraz eden şirketlerden Bilge Can İnşaat’ın yetkilisi Orhan Polat, “Girebileceğimiz ihalelere giriyoruz. İş tanımında eksiklikleri gördüğümüz için itiraz ediyoruz. Maddi durumumuz el vermediği için dönem dönem para yatıramıyoruz” dedi.

Listedeki şirketler
Ankaralı işadamı haklarında suç duyurusuna hazırlandığı şirketleri şöyle sıraladı:
Esas Sosyal Hizmetler toplam 32 başvuru yaptı. 28 dosyaya harç yatırdı. 4 dosyaya ise yatırmadı. 15 ihale iptal edildi. 11 ret, 2 dosya da süreç devam ediyor.
Acar Bilgi İşlem toplam 22 başvuru yaptı. 15’ine harç yatırdı. 7’sine ise yatırmadı. 8 ihale iptal oldu, 9’u ise reddedildi.
Dicle Temizlik Sosyal Hizmetler 15 başvuru yaptı. 10 dosyaya harç yatırdı. 5’ine ise yatırmadı. 2 ihale iptal edildi. 8’i ise reddedildi.
Sis – Tem Sosyal Hizmetler 14 başvuru yaptı. 8 dosyaya harç yatırdı. 6’sına ise yatırmadı. 2 ihale iptal oldu. 6’sı ise reddedildi.
Bilge Can İnşaat 5 başvuru yaptı 3 ihaleye harç yatırmadı. 2’sine yatırdı. 1 ihale iptal, 1’i ise reddedildi.
Emin Organizasyon (İhale Yasaklısı 13 Ocak 2010’da Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ihaleye fesat karıştırmaktan kamu davası açılmış)
Dilekçeci şirketler son iki yılda 95 ihale için KİK’e başvurdu. Bunlardan, 31’ine başvuru bedeli yatırmadı, 38’i reddedildi, 26 ihale gündeme alınıp, iptal edildi.”

 

Bu haber nedeniyle Basın Konseyi’ne yazılı şikâyet başvurusunda bulunan Temizlik Sosyal Hizm. İnş. Tur. Yem. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili Av. Özer İncegül, başvurusunda özetle, haberde ihale mafyasına örnek olarak bizzat ismi geçirilen müvekkili şirketin herhangi bir mafya organizasyonu içerisinde olmasının söz konusu olmadığını, haberin gerçeğe aykırı olduğunu, Kamu İhale Kurumu’na ihale iptali için başvurmanın suçmuş gibi gösterildiğini, oysa iptal ettirilen ihaleler ile devletin zarara uğratılmasının engellendiğini ve kamu yararı bulunduğunu, bu haber ile müvekkili şirketin ticari itibarını ve kredibilitesini etkileyen bir iftirada bulunulduğunu ifade etmiş ve bu durumun Basın Meslek İlkeleri’nin 4., 6., 9., 10. Ve 16. Maddelerini ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

 

ŞİKÂYET EDİLENLERİN YANITI: Sabah Gazetesi Sorumlu Müdürü Yusuf Yazıcıoğlu   ve Sabah Gazetesi Muhabiri Erhan Öztürk’e şikâyetle ilgili bilgi veren Genel Sekreterlik mektubu 18 Temmuz 2012 tarihinde, kargo ile gönderilmiş, kargo şirketi tarafından mektupların teslim alındığı bilgisi Adem Özer olarak bildirilmişse de taraflardan herhangi bir yanıt gelmemiştir.

 

DEĞERLENDİRME VE SONUÇ: Basın Konseyi Yüksek Kurulu 5 Eylül 2012 tarihli toplantısında dosyayı ele alarak aşağıdaki değerlendirmeyi yapmıştır.

Şikâyet konusu haber, 09.06.2012 tarihli Sabah Gazetesi’nin manşetinde yayınlanmış olup, bu haberde esas itibarıyla, bazı şirketler tarafından kamu ihale sürecindeki boşluktan yararlanılarak bir haksız kazanç sağlama yönteminin geliştirildiği ve bu yöntemle yüklü miktarlarda haksız kazanç elde edildiği iddiasının kamuoyu ile paylaşılmasından ibarettir.

Somut olayda olduğu gibi, kamu ihaleleri üzerinden haksız kazanç sağlanmasına ilişkin bir iddianın haber değeri taşıdığı aşikâr olduğu gibi, böyle bir iddianın okuyucuya duyurulmasında şüphesiz “ kamu yararı” da bulunmaktadır.

Benzer şekilde, haber “güncel” bir olaya ilişkin olduğu gibi, haberde ismi geçen şirketlerin kamu ihale kurumuna yaptığı itirazlar “görünüşte gerçeklik” koşulunun da oluştuğunu göstermektedir. Haberin genelinde kullanılan üslup ve ifade biçimi açısından da, haberde esas olarak “haksız çıkar sağlama yöntemi”nin ön plana çıkartıldığı ve bu yöntemin irdelendiği; yoksa ismi geçen şirketlerden birinin hedef seçilerek onun itibarsızlaştırılmasına yönelik bir üslubun bulunmadığı tespit edilmiştir.

Haberde sorunlu gibi görünen tek nokta, kamu ihale kurumuna çok sayıda itirazda bulunmuş bazı şirketlerin isimlerinin ve yaptıkları itirazların alenen yayınlanmış olmasıdır. Ancak, “ihale yolsuzluğu” gibi kamu yararı taşıyan bir konuda gazetecinin eline ulaşan ve resmi kayıtlara dayanan böyle bir listeyi haberin bir parçası olarak yayınlaması son derece doğal bir durumdur. Zaten şikâyetçinin başvurusunda da, müvekkili şirketin kamu ihale kurumuna yapmış olduğu bu itirazlara yönelik olarak herhangi bir yalanlama veya gerçeğe aykırılık iddiası bulunmamaktadır. Ayrıca, haberin içeriğinde listede ismi geçen şirketlerden birinin yetkilisinin açıklamalarına da yer verildiği ve haberde tek taraflı ve suçlayıcı bir anlayışın benimsenmediği de görülmektedir.

Bu açıdan, konuya ilişkin Genel Sekreterlik görüşü, “ihale yolsuzluğu” iddiası gibi kamuoyunu yakından ilgilendiren ve kamu yararı taşıyan bir konuda okuyucuyu bilgilendirmeye yönelik hazırlanmış olan bu haberin, haber verme hakkının sınırları içerisinde kaldığı ve Basın Meslek İlkeleri’ni ihlal etmediği şeklinde ortaya çıkmıştır.

Bununla birlikte, 05.09.2012 tarihli toplantısında konuyu değerlendiren Basın Konseyi Yüksek Kurulu, Genel Sekreterlik görüşündeki tespitlere prensip olarak katılmak ile birlikte; şikâyete konu haberin özellikle haberde “şantajcı” olarak ifade edilen şirketlere ulaşarak, onların görüşlerini de okuyucuya aktarma noktasında bir eksiklik olduğu kanaatine ulaşmıştır. Buna göre, haberde isimleri verilen 6 şirketten yalnızca 1 tanesinin temsilcisinin karşı görüşlerine yer verilmiş, diğer 5 şirketin ise görüşleri ortaya konulmamıştır. Oysa, ciddi bir yolsuzluk iddiasını içeren ve haberde ismi geçen şirketlerin salt bu nedenle ticari itibarlarını önemli bir biçimde zarara uğratabilecek olan bu haber hazırlanırken, ismi geçen her şirkete de benzeri şekilde bir yanıt hakkının tanınması en doğru yaklaşımdır. Bu açıdan Basın Konseyi Yüksek Kurulu, somut incelemeye konu olan bu haber, esasında son derece önemli ve yararlı bir gazetecilik faaliyeti yapıldığını tespit ve takdir etmesine karşın; yalnızca haberin hazırlanması sürecinde karşı tarafa ulaşma çabası noktasında bir eksiklik bulunduğu belirlemiş ve bu durumun Basın Meslek İlkeleri’nin 6. Maddesini ihlal ettiği sonucuna ulaşmıştır.

Tüm bu verilerin ışığında, Dicle Temizlik Sosyal Hizm. İnş. Tur. Yem. San. Ve Tic. Ltd. Şti. vekili Av. Özer İncegül’ün 09.06.2012 tarihli Sabah Gazetesi’nin ana sayfasında manşetten verilen “Son 3 gün Şantajcıları” başlıklı haberin, Basın Meslek İlkeleri’nin 6. Maddesini ihlal etmesi nedeniyle, Sabah Gazetesi ve Muhabir Erhan Öztürk’ün “uyarılmasına” oyçokluğuyla karar verilmiştir.

 

(Karar No: 2012/ 29-30)

———————-

Not: Basın Konseyi Sözleşmesi ve Çalışma Kuralları gereğince, hakkında şikâyette bulunulan medya grubu veya gazeteciyle ilişkisi olan Yüksek Kurul üyeleri, görüşmelerde oy kullanamazlar.

Basın Konseyi, Sabah Gazetesi’nin Uyarılmasına Karar Verdi.

Yazı dolaşımı


Feedback